Algemene echtscheiding in Brussel

Overweegt u een echtscheiding maar weet u niet welke procedure bij uw situatie past? Het Kantoor van Meester Sarah Satti begeleidt u bij het kiezen van de meest geschikte weg: echtscheiding door onderlinge toestemming (snel, in der minne) of echtscheiding wegens onherstelbare ontwrichting (bij onenigheid). Eerste consultatie 100€ excl. BTW.

Afspraak maken100€ excl. BTW — 30 min

Welke procedure voor uw echtscheiding ?

Het Belgisch recht biedt twee hoofdwegen om te scheiden. De keuze hangt af van uw situatie, de verstandhouding met uw echtgenoot en de inzet (kinderen, vermogen, alimentatie). Meester Satti analyseert samen uw dossier bij de eerste consultatie.

1. Echtscheiding door onderlinge toestemming

Beide echtgenoten komen over alles overeen, namelijk over het lot van de goederen, over het verblijf en het onderhoud van de kinderen en over de eventuele uitkering tussen hen, en leggen dat vast in voorafgaande overeenkomsten. De vraag wordt ingeleid bij gezamenlijk verzoekschrift neergelegd ter griffie. Sinds 1 september 2018 verloopt de procedure schriftelijk wanneer de rechtbank geen persoonlijke verschijning beveelt. Zij kan die altijd bevelen; de echtgenoten verschijnen dan samen, binnen de maand na de neerlegging van het verzoekschrift.

2. Echtscheiding wegens onherstelbare ontwrichting

Zij geldt wanneer een volledig akkoord niet mogelijk is. Artikel 229 van het oud Burgerlijk Wetboek opent drie deuren: - Rechtstreeks bewijs (§ 1): het bewijs van de ontwrichting kan „met alle wettelijke middelen” worden geleverd. Er is geen wachttermijn vereist, maar de rechtbank moet worden overtuigd. - Gezamenlijke vraag na zes maanden (§ 2): vragen beide echtgenoten samen de echtscheiding na meer dan zes maanden feitelijke scheiding, dan wordt de ontwrichting geacht vast te staan en moet zij niet langer worden bewezen. - Vraag van één echtgenoot na één jaar (§ 3): hetzelfde gevolg, na een feitelijke scheiding van meer dan één jaar. De feitelijke scheiding wordt bewezen „door alle wettelijke middelen, met uitzondering van de bekentenis en de eed”, en artikel 1255 vermeldt zelf het eenvoudigste middel: woonstcertificaten die inschrijvingen op verschillende adressen aantonen.

En een derde weg, die geen echtscheiding is

De feitelijke scheiding bestaat erin de samenwoning stop te zetten zonder het huwelijk te ontbinden. Zij maakt geen einde aan de huwelijksverplichtingen, maar zij kan het voorwerp uitmaken van maatregelen die de familierechtbank organiseert, en zij opent, na zes maanden of na één jaar, de toegang tot de echtscheiding wegens onherstelbare ontwrichting.

Vragen om te stellen vooraf

Vooraleer een procedure te starten, moeten verschillende elementen verduidelijkt worden :

- Bent u het eens over het principe van de scheiding ?

- Zijn er minderjarige kinderen (hoederecht, bijdragen) ?

- Heeft u een vermogen te verdelen (onroerend goed, rekeningen) ?

- Wordt een alimentatie overwogen ?

- Is dringendheid een criterium (geweld, verhuizing) ?

De keuze van een weg wordt voorbereid aan de hand van de volgende vragen. Zij komen tijdens de eerste consultatie aan bod, maar u kunt er nu al over nadenken.

- Waarover bent u het eens, en waarover niet? Die vraag bepaalt de keuze tussen onderlinge toestemming en onherstelbare ontwrichting. Onenigheid over één enkel punt sluit de minnelijke weg niet noodzakelijk uit: de draagwijdte ervan moet worden ingeschat.

- Hoelang leeft u al feitelijk gescheiden? Zes maanden en één jaar zijn wettelijke drempels. Naargelang de datum is de eenvoudigste weg niet dezelfde.

- Zijn er minderjarige kinderen? Hun verblijf, het ouderlijk gezag en de onderhoudsbijdrage moeten worden geregeld, of de echtscheiding nu in der minne verloopt of niet.

- Is er een onroerend goed, een krediet, een vennootschap? De verdeling van het vermogen volgt eigen regels en vergt vaak de tussenkomst van een notaris.

- Is er een aanknopingspunt met een ander land? Een huwelijk dat in het buitenland is voltrokken, een echtgenoot die niet in België woont, een kind dat elders verblijft: zulke situaties roepen eerst vragen op van bevoegdheid en van toepasselijk recht.

U hoeft de antwoorden niet klaar te hebben vóór de afspraak.

Hoelang het duurt, volgens de officiële cijfers

Niemand kan een duur beloven. Het College van de hoven en rechtbanken publiceert daarentegen elk jaar officiële statistieken, en die geven een orde van grootte, gemeten op zaken die al zijn afgesloten.

Die cijfers zijn medianen: de helft van de zaken duurt korter, de andere helft langer. Het College preciseert dat „de mediaan een betere indicator is van de duur van een gemiddelde zaak” dan het gemiddelde, dat door enkele zeer oude dossiers wordt vertekend.

Gegevens 2025, duren gemeten op reeds afgesloten zaken:

- Echtscheiding door onderlinge toestemming (nationaal cijfer): mediaan 42 dagen, gemiddelde 78 dagen

- Echtscheiding wegens onherstelbare ontwrichting, zonder dringende maatregelen (nationaal): mediaan 133 dagen, gemiddelde 220 dagen

- Echtscheiding met dringende maatregelen (nationaal): mediaan 208 dagen, gemiddelde 326 dagen

- Franstalige familierechtbank van Brussel (alle materies samen): mediaan 177 dagen, gemiddelde 366 dagen

De gemeten duur loopt van de inschrijving van de zaak op de rol tot de afsluiting ervan door een eindbeslissing: zij meet niet de termijn tussen uw eerste afspraak en de zitting. Het Brusselse cijfer slaat op alle materies samen, terwijl de duren per soort procedure nationaal zijn: beide reeksen laten zich niet combineren. Die gegevens beschrijven wat er in 2025 is gebeurd; zij voorspellen niets.

Welke documenten u verzamelt, en waar u ze verkrijgt

De stukken die bij een verzoekschrift moeten worden gevoegd, zijn gewijzigd door de dematerialisering van de akten van de burgerlijke stand.

De stukken die de wet vereist

Bij een echtscheiding door onderlinge toestemming gaat het gezamenlijk verzoekschrift vergezeld van de voorafgaande overeenkomsten en, in voorkomend geval, van de boedelbeschrijving. Daarvan worden een origineel en een afschrift neergelegd, waarbij het origineel door elk van de echtgenoten of door ten minste één advocaat of één notaris wordt ondertekend. Wat de stukken van de burgerlijke stand betreft, vereist de wet ze alleen wanneer zij niet reeds beschikbaar zijn in de Databank van de akten van de burgerlijke stand, in de bevolkingsregisters of in het vreemdelingenregister. Voor een paar dat in België is ingeschreven en in België is gehuwd, moeten zij dus in beginsel niet worden bijgevoegd.

De stukken die de Brusselse griffie vraagt

De rechtbank publiceert haar eigen model van verzoekschrift, en dat model vraagt meer dan de wettekst: de overeenkomsten in twee exemplaren, de huwelijksakte, de geboorteakte van elke echtgenoot, een verblijfsattest, en de geboorteakte van elk minderjarig kind. Die stukken moeten dus worden verzameld, ook al legt de wet ze niet meer op.

Waar u ze verkrijgt

- Akten van de burgerlijke stand opgemaakt na 31 maart 2019: online aan te vragen op Just-on-web, waar u zich identificeert met uw elektronische identiteitskaart of met itsme. - Attesten uit het rijksregister (gezinssamenstelling, verblijf, nationaliteit): gratis via Mijn DOSSIER. - Akten van vóór 31 maart 2019: bij de gemeente die ze heeft opgemaakt, tegen het gemeentelijk tarief. - Huwelijk voltrokken in het buitenland: het moet eerst in de Databank van de akten van de burgerlijke stand worden opgenomen. Die formaliteit vertraagt geregeld een neerlegging en wordt vooraf geregeld.

Wie betaalt de gerechtskosten?

Artikel 1258 van het Gerechtelijk Wetboek maakt een onderscheid. Wordt de echtscheiding uitgesproken op grond van artikel 229, § 2, dan worden de kosten, behoudens andersluidende overeenkomst, bij gelijke delen verdeeld. Wordt zij uitgesproken op grond van artikel 229, § 1 of § 3, dan draagt elke partij haar eigen kosten. De rechter kan er evenwel anders over beslissen, rekening houdend met alle omstandigheden van de zaak.

Bij de inleiding van de procedure is het rolrecht nog niet verschuldigd. Het wordt pas opeisbaar op de datum van de veroordeling tot betaling die in de eindbeslissing wordt uitgesproken, en het is na die beslissing dat de FOD Financiën de betaling ervan vordert; het bedrag ervan is vastgesteld door de artikelen 269¹ en 269² van het Wetboek der registratierechten en bedraagt 165 € voor de rechtbank van eerste aanleg, waarvan de familierechtbank een afdeling is.

Bij echtscheiding door onderlinge toestemming regelen de echtgenoten die vraag zelf in hun verzoekschrift.

De bij wet vastgestelde kosten

Komt een reeds geopend dossier voor de familierechtbank terug in blijvende saisine, dan bepaalt artikel 269¹ dat één enkel recht wordt geheven, zodat geen nieuw rolrecht verschuldigd is. De eerste uitvoerbare uitgifte van het vonnis wordt zonder griffiekosten afgeleverd, krachtens artikel 280 van hetzelfde wetboek. Deze informatie wordt ter inlichting gegeven en vormt noch juridisch advies, noch een contractuele verbintenis. Zij kan fouten bevatten of onvolledig zijn geworden. Elke situatie is bijzonder en alleen een consultatie laat toe de uwe te beoordelen. De vermelde gerechtskosten zijn bij wet of bij koninklijk besluit vastgesteld, en de vermelde bedragen zijn die welke van kracht waren bij de laatste bijwerking van deze pagina; sommige van die kosten, zoals de rechtsplegingsvergoeding, worden geïndexeerd en kunnen in de loop van het jaar wijzigen, zodat alleen de officiële tarieven die van kracht zijn, gelden. De vermelde duren zijn officiële statistische medianen die reeds afgesloten zaken beschrijven: zij vormen noch een voorspelling, noch een beloofde termijn. Bij afwijking gelden alleen de officiële teksten die in het Belgisch Staatsblad zijn bekendgemaakt en de rechterlijke beslissingen.

Veelgestelde vragen

Niet noodzakelijk, anders dan een nog verspreide opvatting doet vermoeden. Sinds 1 september 2018 bepaalt artikel 1289 van het Gerechtelijk Wetboek dat de procedure schriftelijk verloopt wanneer de persoonlijke verschijning niet wordt bevolen. De rechtbank kan die altijd bevelen, ambtshalve dan wel op vordering van de procureur des Konings of op verzoek van een van de partijen; de echtgenoten moeten dan samen en in persoon verschijnen binnen de maand na de neerlegging van het verzoekschrift. De oude regeling, die twee verschijningen met zes maanden tussentijd oplegde, is niet langer het geldende recht.
Sarah Satti
Balie van Brussel

Sarah Satti

Uw advocate aan de Balie van Brussel

Sarah Satti, advocate aan de Balie van Brussel, is uitsluitend actief in het familierecht. Zij begeleidt haar cliënten in alle familiale procedures met striktheid en menselijkheid.

Meer over Sarah Satti

Klaar om uw dossier te bespreken?

Eerste consultatie 100€ excl. BTW — 30 minuten

Afspraak maken
RDVWhatsAppBellen