Wat is partneralimentatie?
De partneralimentatie tussen ex-echtgenoten is bedoeld om een economische dispariteit te compenseren die door de huwelijksbreuk werd veroorzaakt. Zij wordt toegekend door de rechter of voorzien in de overeenkomst van EOT.
De partneralimentatie is de financiële hulp die door één ex-echtgenoot aan de andere wordt betaald, na de echtscheiding, wanneer één van beiden behoeftig is. Zij wordt geregeld door het Belgische Burgerlijk Wetboek en is onderworpen aan strikte voorwaarden.
De partneralimentatie tussen ex-echtgenoten is bedoeld om een economische dispariteit te compenseren die door de huwelijksbreuk werd veroorzaakt. Zij wordt toegekend door de rechter of voorzien in de overeenkomst van EOT.
Om partneralimentatie na echtscheiding te verkrijgen, moet de aanvragende echtgenoot bewijzen dat hij zich in staat van behoefte bevindt: hij kan zijn essentiële behoeften niet dekken met zijn eigen inkomsten.
Artikel 301, § 3 vereist dat de uitkering “ten minste” de staat van behoefte dekt, en die twee woorden laten een hoger bedrag toe. Wat een hoger bedrag rechtvaardigt, is het tweede criterium van de tekst: de aanzienlijke terugval van de economische situatie van de begunstigde door de breuk.
Om die terugval te beoordelen steunt de rechter onder meer op de duur van het huwelijk, de leeftijd van de partijen, hun gedrag tijdens het huwelijk inzake de organisatie van hun behoeften, en de last van de kinderen tijdens of na het samenleven. Dat laatste criterium viseert bijvoorbeeld de echtgenoot die zijn beroepsactiviteit heeft verminderd of stopgezet om voor de kinderen te zorgen.
Artikel 301, § 3 voorziet daarnaast in een tempering. De rechter kan beslissen dat de uitkering degressief zal zijn en in welke mate, zodat het bedrag mettertijd afneemt. De verweerder van zijn kant kan bewijzen dat de staat van behoefte van de eiser “het gevolg is van een eenzijdig door deze laatste genomen beslissing”, zonder dat de behoeften van het gezin die rechtvaardigden; hij kan dan worden vrijgesteld van betaling of slechts tot een verminderde uitkering gehouden zijn (artikel 301, § 5).
De rechtbank kan de alimentatie weigeren indien de verweerder bewijst dat de aanvragende echtgenoot een zware fout heeft begaan, met name geweld, die de voortzetting van het samenleven onmogelijk heeft gemaakt. De weigering hangt dus niet af van de huwelijksbreuk alleen. De beoordeling van die fout komt de rechtbank toe; de bewijslast rust op de echtgenoot van wie de alimentatie wordt gevorderd.
Bij huiselijk geweld laat de wet de rechter geen eenvoudige beoordelingsbevoegdheid. In geen geval wordt de alimentatie toegekend aan de echtgenoot die schuldig is bevonden aan bepaalde ernstige misdrijven gepleegd tegen de persoon van zijn echtgenoot, zodat de dader van die feiten geen alimentatie van het slachtoffer kan verkrijgen. In afwachting van een definitieve strafrechtelijke beslissing kan de rechter aan de eiser een provisionele uitkering toekennen.
Het verbod van artikel 301, § 2, derde lid dekt ook de poging: bedoeld is de echtgenoot die schuldig is bevonden aan bepaalde ernstige feiten uit het Strafwetboek, gepleegd tegen de persoon van de andere echtgenoot, of aan een poging tot dergelijke feiten. Is die voorwaarde vervuld, dan beschikt de rechter over geen enkele beoordelingsmarge.
De provisionele uitkering wijkt af van het beginsel dat de burgerlijke rechter het strafgeding afwacht. De rechter kent haar toe zolang de strafrechtelijke beslissing niet in kracht van gewijsde is gegaan, rekening houdend met alle omstandigheden van de zaak, en hij kan haar afhankelijk maken van het stellen van een zekerheid waarvan hij zelf de modaliteiten bepaalt. Het slachtoffer moet de afloop van het strafproces dus niet afwachten om een provisionele uitkering te ontvangen.
Het bedrag houdt rekening met:
- de behoefte van de schuldeisende echtgenoot
- de middelen van de schuldenaar
- de duur van het huwelijk
- de leeftijd en gezondheidstoestand van de partijen
- de levensstandaard tijdens het huwelijk
Het wettelijk maximum is in beginsel 1/3 van de inkomsten van de schuldenaar.
- Maandelijkse betaling
- Indexering jaarlijks (volgens de consumptieprijsindex)
- Duur: in regel beperkt tot de duur van het huwelijk
- Herziening mogelijk bij substantiële wijziging van omstandigheden
Artikel 301 verbindt aan die modaliteiten verscheidene aanpassingen.
Bij uitzonderlijke omstandigheden, indien de begunstigde aantoont dat hij bij het verstrijken van de termijn om redenen buiten zijn wil in staat van behoefte blijft, kan de rechtbank die termijn verlengen, waarbij de uitkering dan wordt teruggebracht tot het bedrag dat nodig is om die behoefte te dekken.
Naast de nieuwe omstandigheden opent artikel 301, § 7 een tweede weg tot herziening, eigen aan de echtscheiding. Wanneer de vereffening-verdeling van het gemeenschappelijk vermogen de financiële toestand van de partijen zodanig wijzigt dat een aanpassing verantwoord is, kan de rechtbank de vóór het opstellen van de rekeningen vastgestelde uitkering aanpassen, die dus niet vastligt.
In onderling akkoord kan de uitkering op elk ogenblik door een kapitaal worden vervangen, gehomologeerd door de rechtbank. Ook de schuldenaar alleen kan de kapitalisatie vragen, die de rechtbank kan toestaan.
Het einde van de uitkering volgt niet overal dezelfde regels. Het hertrouwen van de begunstigde of zijn verklaring van wettelijke samenwoning maakt er automatisch en definitief een einde aan, behoudens andersluidende overeenkomst. Samenleven als gehuwden met een andere persoon werkt daarentegen niet uit zichzelf: de rechter “kan” er een einde aan maken, wat een beslissing veronderstelt. Los van die gevallen kunnen de echtgenoten vóór de ontbinding van het huwelijk geen afstand doen van hun recht op de uitkering, en een voortijdige afstand heeft geen gevolg.
- Evaluatie van uw kansen om een alimentatie te verkrijgen / te betwisten
- Minnelijke onderhandeling van het bedrag
- Vertegenwoordiging voor de familierechtbank
- Aanvraag tot herziening of afschaffing
- Invordering bij niet-betaling

Uw advocate aan de Balie van Brussel
Sarah Satti, advocate aan de Balie van Brussel, is uitsluitend actief in het familierecht. Zij begeleidt haar cliënten in alle familiale procedures met striktheid en menselijkheid.
Meer over Sarah Satti